Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính quyền cách mạng non trẻ của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải đối mặt với muôn vàn khó khăn: thù trong, giặc ngoài, đất nước chưa được quốc tế công nhận. Trong bối cảnh đó, việc thực hiện quyền dân chủ của nhân dân, xây dựng Quốc hội và Hiến pháp là nhiệm vụ cấp thiết nhằm củng cố chính quyền cách mạng. Ngày 3/9/1945, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị sớm tổ chức Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu, bảo đảm mọi công dân từ 18 tuổi trở lên, không phân biệt giới tính, tôn giáo, thành phần xã hội đều có quyền bầu cử và ứng cử. Ngày 8/9/1945, Sắc lệnh số 14-SL được ban hành, chính thức quyết định tổ chức Tổng tuyển cử bầu Quốc hội.

      Ngày 8/9/1945, Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra Sắc lệnh số 14-SL về cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội. Bản sắc lệnh ghi rõ: “Chiểu theo Nghị quyết của Quốc dân đại biểu Đại hội họp ngày 16 và 17/8/1945 tại Khu giải phóng ấn định rằng nước Việt Nam sẽ theo chính thể dân chủ cộng hòa và Chính phủ nhân dân toàn quốc sẽ do một Quốc dân đại hội bầu theo lối phổ thông đầu phiếu cử lên”.

      Công việc tổng tuyển cử diễn ra trong điều kiện giặc ngoài, thù trong, tình hình chính trị, kinh tế - xã hội hết sức khó khăn, vừa kháng chiến vừa ở miền Nam, vừa phải giải quyết những nhiệm vụ cấp bách hàng ngày đặt ra, vừa thực hiện sách lược tạm thời hòa hoãn với quân Tưởng ở miền Bắc, đồng thời vừa phải đấu tranh để chống lại những hành động phá hoại điên cuồng của chúng. Trong điều kiện như thế, đây không phải là một cuộc tổng tuyển cử thông thường mà thực chất là một cuộc đấu tranh chính trị, đấu tranh dân tộc hết sức quyết liệt.

      Với tinh thần đại đoàn kết dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Việt Minh chủ trương mở rộng danh sách ứng cử, thu hút mọi tầng lớp yêu nước tham gia.

     Chính phủ lâm thời đã nhanh chóng tổ chức soạn thảo Hiến pháp và triển khai sâu rộng công tác chuẩn bị Tổng tuyển cử trong cả nước, coi đó là một cuộc vận động chính trị hết sức rộng lớn của toàn dân. Bản dự án Hiến pháp đã được Hội đồng Chính phủ thảo luận bổ sung, sửa đổi và được chính thức công bố trên Báo Cứu quốc ngày 10/11/1945 kèm theo thông cáo của Chính phủ.

     Thông cáo nêu rõ: “Muốn cho tất cả nhân dân Việt Nam dự vào việc lập Hiến pháp của nước nhà nên Chính phủ công bố bản dự án Hiến pháp này để mọi người được đọc kỹ càng và tự do bàn bạc, phê bình… Ủy ban dự thảo Hiến pháp sẽ tập trung các đề nghị sửa đổi và ý kiến của nhân dân rồi trình lên toàn quốc đại hội bàn luận…”.

     Trong không khí vô cùng phấn khởi, với tinh thần dân tộc dâng cao chưa từng có sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, nhân dân cả nước đã đón nhận và chuẩn bị tổng tuyển cử như ngày hội lớn của mình.

     Ngày 6/1/1946, lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, nhân dân Việt Nam thực hiện quyền làm chủ của mình thông qua lá phiếu. Tổng tuyển cử diễn ra sôi nổi trên cả nước, kể cả trong điều kiện bom đạn ở miền Nam. Kết quả, gần 90% cử tri đi bầu, cả nước bầu được 333 đại biểu Quốc hội, đại diện cho các giai cấp, dân tộc, tôn giáo và phụ nữ.

       Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã đánh dấu bước ngoặt lịch sử quan trọng, khẳng định quyền làm chủ của nhân dân, mở ra thời kỳ xây dựng Nhà nước dân chủ nhân dân, đặt nền móng vững chắc cho Quốc hội và chế độ Cộng hòa của nước Việt Nam độc lập.