Trong tiến trình xây dựng nền hành chính phục vụ, việc UBND thành phố Hải Phòng ban hành Bộ tiêu chí, bảng chấm điểm và quy trình xét công nhận “Công sở thân thiện” không đơn thuần là một quy định kỹ thuật, mà là bước đi thể hiện quyết tâm tái định hình văn hóa công vụ theo hướng hiện đại, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm. Điểm đáng chú ý của bộ tiêu chí không chỉ nằm ở cấu trúc 4 nhóm nội dung từ công khai, minh bạch đến xây dựng công sở xanh, văn minh mà ở việc cụ thể hóa thành những chuẩn mực hành vi rõ ràng, dễ nhận diện, dễ giám sát. Lần đầu tiên, những yêu cầu tưởng chừng “mềm” như thái độ, cách ứng xử được lượng hóa bằng thang điểm, trở thành tiêu chí đánh giá chính thức đối với từng cơ quan, đơn vị. Thông điệp “4 xin”, “4 luôn”, “5 không” vì thế không còn là khẩu hiệu mang tính vận động, mà được đặt trong khuôn khổ kiểm tra, chấm điểm và xếp loại. Khi cán bộ, công chức buộc phải “xin chào, xin lỗi, xin cảm ơn, xin phép”, “luôn mỉm cười, luôn lắng nghe”, đồng thời bị ràng buộc bởi những “không cửa quyền, không vô cảm, không tham nhũng…”, thì văn hóa công vụ đã bước thêm một bước từ tự giác sang tự giác có kiểm soát. Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, cải cách hành chính ở không ít nơi vẫn gặp “điểm nghẽn” không phải ở quy trình, mà ở con người. Tình trạng gây phiền hà, thiếu trách nhiệm, thậm chí nhũng nhiễu tuy đã giảm nhưng chưa triệt để, làm xói mòn niềm tin của người dân và doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, mô hình “Công sở thân thiện” của Hải Phòng có thể xem là một cách tiếp cận trực diện vào “gốc rễ” của vấn đề: chuẩn hóa hành vi công vụ và đặt nó dưới cơ chế giám sát định lượng. Không dừng lại ở khẩu hiệu, bộ tiêu chí còn thiết lập cơ chế đánh giá tương đối chặt chẽ với thang điểm cụ thể, phân loại rõ ràng từ mức 1 đến mức 4, đồng thời loại bỏ những trường hợp dưới chuẩn hoặc vi phạm nguyên tắc. Cách làm này tạo ra áp lực cạnh tranh lành mạnh giữa các sở, ngành, buộc mỗi đơn vị phải tự soi, tự sửa, nếu không muốn bị xếp loại thấp hoặc “rơi khỏi cuộc chơi”. 

Người dân đến làm các thủ tục tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công phường Kiến An được đón tiếp nhiệt tình, chu đáo

Cải cách hành chính không thể chỉ dừng ở cắt giảm thủ tục, mà phải đi đến thay đổi con người. Và Hải Phòng, với bước đi này, đang cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý: bắt đầu từ những điều tưởng như nhỏ nhất một lời chào, một nụ cười nhưng lại có sức lan tỏa lớn trong việc xây dựng niềm tin và hình ảnh chính quyền trong lòng nhân dân.